سيد جعفر سجادى
1347
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
ص 418 ، 426 ) نزد عرفا : چهار عنصر را صوفيان به چهار نفس تشبيه كردهاند ، آتش را ، نفس اماره نام كردهاند . باد را ، نفس لوامه . آب را ، نفس ملهمه . خاك را ، نفس مطمئنه . و براى هر يك ده خاصيت ذكر كردهاند . مراتب نفس اماره عبارت است : جهل ، خشم بغض ، قهر ، كبر ، حسد ، بخل ، كفر و نفاق . و بدين ترتيب ساير آنها را با صفات مذمومه و ممدوحه تطبيق كردهاند . عَناصِرِ أشياء - ( منطقى ) اطلاق بر مواد سهگانهء امكان ، وجوب و امتناع شده است . ( رجوع به ملل و نحل ابن حزم ص 23 ) عَناصِرِ بَسيط - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از عناصر بسيط هر يك از عناصر چهارگانه است در حال خلوص و محوضت و عدم اختلاط با يكديگر . عَناصِرِ ثَقيل - مراد از عناصر ثقيل دو عنصر خاك و آباند . ( دستور ج 2 ص 383 ) . عَناصِرِ خَفيف - ( اصطلاح فلسفى ) مراد از عناصر خفيف عبارت از دو عنصر آتش و هوا است . ( دستور ج 2 ص 383 ) . عَناصِرِ عُقُود - ( اصطلاح فلسفى ) مراد وجوب ، امكان و امتناع است . عَناق - ( اصطلاح نجومى و هيوى ) ستارهء بود در وسط بنات النعش كبرى و ملاصق با ستارهء سها و بالجمله از ستارگان صورت دب اكبر بود واقع در دنب او . عَناقِ مُسَلسَلَه - ( نجومى ) و آن ستارهء بود واقع در فوق پاى چپ مرأة المسلسله ( عناق يعنى قلاده ) عِنان - ( اصطلاح فقهى ) مأخوذ از عن است يعنى ظهر و در شرع عبارت از شركت دو نفر باشد در تجارتى بر اين مبنى كه تصرف هر يك منوط به اجازه ديگر باشد يعنى عمليات هر يك محدود به اجازهء ديگر باشد . ( از كشاف ص 1072 ) عَنانيَّه - ( ملل و نحل ) فرقهء از فرق يهودند منسوب به عنان ابن داود ، وى با عقايد يهودان در مورد روز شنبه و ساير اعياد و پارهء از امور ديگر موافق نبود حضرت عيسى را در نصائح و احكام اخلاقى تأييد مىكند و بر آن بود كه حضرت عيسى گر چه پيامبر نيست لكن مؤيد تورات است ( از ملل و نحل شهرستانى ص 104 - 103 ) . بايد توجه داشت كه آنچه ملل و نحلها ضبط كردهاند عنوانا و ضبطا و توضيحا دقيق نيست . عَناوينِ اوَّليَّه - ( اصطلاح فقهى و اصولى ) و در مقابل عناوين ثانويه است مثلا به حكم كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ » روزه واجب است بر هر فرد مكلفى لكن به حكم « وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ » كه عنوان ثانوى است روزه بر مريض واجب نيست . عِنايَت - ( اصطلاح فلسفى و عرفانى ) عنايت بمعنى توجه و قصد و ارادت آمده